Kaliforniya parlamentosu işletim sistemleri kurulumunda ve ayarlamada hesap oluşturma adımında yaş doğrulama zorunluluğu getiriyor. 1043 No'lu tasarıda işletim sistemlerinde kullanıcıların yaş aralığını çalışan uygulamalara ve mağazalara işletim sistemi düzeyinde API sağlamasını zorunlu hale getiriyor.
California Assembly Bill 1043 (Digital Age Assurance Act)
California Assembly Bill 1043 (AB 1043), yani Digital Age Assurance Act, Kaliforniya eyaletinde çocukların çevrim içi ortamlarda daha güvenli bir şekilde bulunmasını sağlamak amacıyla hazırlanmış bir düzenlemedir. Yasa 2025 yılında kabul edilmiş olup 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanmaktadır. Bu düzenleme, özellikle dijital platformların çocuk kullanıcılar için daha güvenli bir çevrim içi ortam oluşturmasını hedeflemektedir.
Yasanın Amacı
AB 1043’ün temel amacı, çocukların zararlı çevrim içi içeriklere erişimini azaltmak ve teknoloji şirketlerinin çocuk güvenliği konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesini sağlamaktır. Bu yasa ile birlikte sosyal medya platformları, oyun uygulamaları ve diğer dijital hizmet sağlayıcılarının kullanıcıların yaşına göre farklı güvenlik ayarları uygulaması teşvik edilmektedir. Böylece çocukların yaşlarına uygun olmayan içeriklerle karşılaşma ihtimali azaltılmaya çalışılmaktadır.¹
Sistem Nasıl Çalışır?
AB 1043 kapsamında getirilen sistem, geleneksel kimlik doğrulama yöntemlerinden farklıdır. Bu sistemde yaş doğrulaması platform bazında değil, cihaz veya işletim sistemi seviyesinde gerçekleştirilmektedir.
Bir cihaz ilk kez kurulurken kullanıcıdan doğum tarihi veya yaş bilgisi girmesi istenir. İşletim sistemi bu bilgiyi kullanarak kullanıcıyı belirli yaş kategorilerinden birine yerleştirir. Bu kategoriler genellikle şu şekilde sınıflandırılır:
13 yaş altı
13–15 yaş arası
16–17 yaş arası
18 yaş ve üzeri
İşletim sistemi, kullanıcının tam yaşını uygulamalara göndermek yerine yalnızca bu yaş kategorisini bir sinyal olarak iletir. Böylece uygulamalar, kullanıcıların yaş grubuna uygun içerik filtreleri veya güvenlik ayarları uygulayabilir.²
Kapsamı
AB 1043, dijital ekosistemde faaliyet gösteren birçok farklı aktörü kapsamaktadır. Bunlar arasında işletim sistemi geliştiricileri, uygulama mağazaları ve uygulama geliştiricileri yer almaktadır. Dolayısıyla akıllı telefon, tablet ve bilgisayar işletim sistemleri ile mobil uygulamalar bu düzenlemeden etkilenebilecektir.
Kimlik Doğrulama Zorunluluğu
Yasa kullanıcıların resmi kimlik belgesi yüklemesini zorunlu kılmamaktadır. Bunun yerine kullanıcıların doğum tarihlerini veya yaşlarını kendilerinin girmesi yeterlidir. Bu nedenle sistem çoğunlukla kullanıcı beyanına dayanan yaş bilgisi üzerine kuruludur. Bu yaklaşım gizlilik açısından daha az müdahaleci kabul edilse de, bazı uzmanlar tarafından doğruluğu konusunda eleştirilmektedir.³
Yaptırımlar
Yasaya uymayan şirketlere çeşitli para cezaları uygulanabilir. İhlalin ihmal sonucu gerçekleşmesi durumunda yaklaşık 2.500 dolar, kasıtlı ihlal durumunda ise yaklaşık 7.500 dolar para cezası uygulanabilmektedir. Bu cezalar her bir çocuk kullanıcı için ayrı ayrı hesaplanabilir.⁴
Tartışmalar ve Eleştiriler
AB 1043, teknoloji sektöründe ve akademik çevrelerde çeşitli tartışmalara yol açmıştır. Eleştirilerin önemli bir kısmı, yaş doğrulama sisteminin kullanıcı beyanına dayanmasının kolayca manipüle edilebileceğini ve cihazların birden fazla kişi tarafından kullanılabileceğini belirtmektedir. Ayrıca açık kaynaklı işletim sistemleri açısından yasanın uygulanmasının teknik olarak zor olabileceği ifade edilmektedir. Bununla birlikte yasa destekçileri, bu düzenlemenin çocukların çevrim içi güvenliğini artırmak için önemli bir adım olduğunu savunmaktadır.
Dipnotlar
California State Assembly. Digital Age Assurance Act (AB 1043) Bill Analysis.
Tom's Hardware. “California Introduces Age Verification Law for Operating Systems.”
California Legislature Information. AB-1043 Legislative Overview.
California State Assembly Press Release, 2025.
Kaynakça
California State Assembly. Digital Age Assurance Act (AB 1043) Legislative Documents.
California Legislature Information. AB-1043 Bill Analysis and Legislative Overview.
Tom’s Hardware. “California Introduces Age Verification Law for Operating Systems.”
Not: Kutucuktaki bilgi yapay zeka tarafından oluşturulmuştur.
Söz konusu düzenleme, özellikle açık kaynak ve özgür yazılım toplulukları içerisinde çeşitli tartışmalara yol açmıştır. Bazı geliştirici toplulukları, yasa tasarısının teknik ve hukuki sonuçlarını eleştirirken, konu zaman zaman mizahi yorumlarla da gündeme gelmiştir. Örneğin bazı geliştiriciler, şaka yoluyla kullanıcı sözleşmelerine “Bu işletim sistemi Kaliforniya eyaleti hariç olmak üzere kullanılabilir.” şeklinde ifadeler eklenmesi gerektiğini dile getirmiştir.
Özellikle BSD ve Linux temelli işletim sistemleri açısından bakıldığında, söz konusu düzenlemenin uygulanmasının ciddi miktarda ek geliştirme ve bakım iş gücü gerektirebileceği değerlendirilmektedir. Açık kaynak projelerinin büyük bölümü gönüllü geliştiriciler tarafından yürütüldüğü için, bu tür yasal yükümlülüklerin projeler üzerinde ek bir teknik ve hukuki yük oluşturabileceği ifade edilmektedir.
Bazı yorumculara göre, eğer bir işletim sisteminin geliştirilmesi veya dağıtımı doğrudan Kaliforniya eyaletine bağlı değilse, söz konusu yasanın uygulanabilirliği sınırlı olabilir. Bununla birlikte, Kaliforniya merkezli şirketler veya hukuk otoriteleri tarafından olası yasal taleplerin gündeme gelmesi durumunda, ilgili yazılımların Kaliforniya eyaleti içinde kullanımının sınırlandırılması veya bazı hizmetlerin bu bölgede sunulmaması gibi sonuçların ortaya çıkabileceği yönünde değerlendirmeler yapılmaktadır.
Uzun vadede değerlendirildiğinde, ticari Linux dağıtımlarının söz konusu yasal düzenlemelere uyum sağlamak amacıyla çeşitli yaş doğrulama veya yaş kategorisi belirleme araçları geliştirmesi olası görünmektedir. Özellikle büyük dağıtımların, belirli pazarlarda faaliyet gösterebilmek için bu tür teknik çözümleri sistemlerine entegre etmeleri beklenebilir.
Benzer şekilde, Linux ekosisteminde yaygın olarak kullanılan masaüstü ortamlarının da bu tür mekanizmalara uyum sağlaması gerekebilir. Bu bağlamda, kullanıcı arayüzü ve sistem ayarlarının önemli bir bölümünü yöneten masaüstü ortamlarının kurulum süreçlerine veya kullanıcı yapılandırma araçlarına yaş kategorisi belirleme gibi özelliklerin eklenmesi olası bir gelişme olarak değerlendirilmektedir.
Bu nedenle, özellikle yaygın masaüstü ortamlarının ilerleyen süreçte ilgili düzenlemelere uyum sağlayacak teknik bileşenleri sistemlerine dahil etmeleri kaçınılmaz bir gelişme olarak görülebilir.
Bizim gibi küçük topluluklar açısından baktığımızda Kaliforniya yasalarna uymamız kendi çabalarımızla imkansızdır. Archman Türkiye menşeli dağıtım olsa da, neticede küresel bir dağılıma sahiptir ve Kaliforniya'dan kolayca Sourceforge aracılığıyla indirilebilir. Sourceforge yansılama sistemi gereği ISO dosyalarımız Kaliforniya'da bulunan depolama hizmetleri tarafından dağıtılıyor olabilir.
Şahsi fikrime gelince İşletim sistemleri ebeveynlik yapamaz, yapmamalı. Ebeveynliği destekleyen araçlar elbette sunmalıdır. Çocuklarla ilgisi olmayan teknik iş yapan İşletim sistemlerine yaş sınırlama eklenmesi boş ve angarya işten başka değildir. Keza kabuk gelişiminde, sistem araçlarında (core utilities) da söz konusu olamaz.
Dolayısıyla dile getirilen değişiklikler masaüstü ortamı seviyesinde olmalıdır ve zorunlu olmamalıdır. Yaş aralığı bilgisi bir ihtiyaç gibi sunulsa da bu bilgi kötü niyetli kişilerin eline düştüğünde daha büyük zararlara sebebiyet verebilir.
