Dağıtım mantığından baktığımızda depo genelde paket yöneticisinin desteklediği depoları kapsamaktadır. Depo hazır derlenmiş ve paketlenmiş paketleri ihtiva edebilir, yahut paketlemeyi mümkün kılan talimatnameleri içerebilir.

Arch Linux temelli dağıtımlarda paket yöneticisi pacman depoları  /etc/pacman.conf dosyasında tanımlanır. Arch Linux sadece resmi olarak desteklediği depolardaki yazımlara desktek verir. Benzer biçimde Archman Linux kendi depolarına resmi destek sunar.

* AUR deposu resmi depo değildir. Kullanıcılar tarafından oluşturulan talimatnameler içerir. Hazır halde derlenmiş paketler sunmaz.

* AUR kullanıcılar tarafından oluşturulan depodur. Belirli kalite kontrol süreci beklense de, Arch Linux paketçiler tarafından moderasyona uğrasa da, talimatnamelerin kalitesi hakkında fikir sahibi olmamız için elle kontrol etmek zorundayız.

* AUR zararlı yazılım içerebilir.

Dikkat! Bu anlatımımızda Arch Linux ve Archman Linux için anlatım yapılmaktadır. Diğer dağıtımlarda farklılık olabilir.

I. AUR kullanımı için ön koşullar

AUR deposundan yazılım yükleyebilmemiz için base-devel paketinin yüklü olması gerekir. Bununla birlikte kaynak kodu yöneticisi / sürüm  kontrol sistemi git (ek olarak svn, hg, bzr gerekebilir), İnternet'ten dosya indirmemize olanak sağlayan yönetici (wget vb, curl varsayılan olarak sisteminizde yüklü olması gerekir):

$ sudo pacman -Syu
$ sudo pacman --needed base-devel git wget

Çalışan ağ bağlantınızın olması, AUR'a ulaşabilmenize bir mani olmaması gerekliliği, AUR altayapısının bakımda olmaması gibi temel ön koşulları dillendirmemize gerek bile yok.

AUR'a sürekli istek göndermemeye özen göstermeliyiz. Yani kendimizi bloklatmamaya özen göstermeliyiz. Sunucunun güvenlik koşullarını tetikleyecek yahut işleme kapasitesini kısıtlayacak davranışlardan sakınmalıyız.

II. Web arayüzden paket indirip kurma

Tarayıcımızla AUR ana sayfasına gittiğimizde "Paket ara" kısmına aradığımız paket adı / tanımı giriyoruz:

AUR Paketler sayfasından da arama yapabiliriz:

Dilediğimiz paket ismine tıklayıp "Paket ayrıntıları" sayfasına gidiyoruz:

Sağ üst tarafta bulunan "Paket Eylemleri" kutucuğunda "Anlık görüntüsünü indir" bağlantısına tıklayıp indiriyoruz:

Sayfayı alta doğru çevirdiğimizde (scroll ettiğimizde) "Bağımlılıklar" kısmındaki satırlarda sıralanan paketler arasında:

- Paket adının üzerinde AUR yazıyorsa, o paket sadece AUR'da vardır.

- Parantez içinde bulunan bağımlılıklar evveldeki paketin sağladığı özellikleri sağlar anlamındadır.

- Sonunda (make) yazıyorsa o paket sadece paketi inşa edilirken gerekli olduğu anlamıdadır.

- Sonunda (optional) yazıyorsa o paket sadece satırda anlatılan özellik için gerekli olduğu anlamındadır.

Paket bağımlılıkları arasında sadece AUR'da bulunan bağımlılıklar varsa, evvela onları indirip, derleyip, inşa edip kurmalıyız. Örneğin aşağıdaki görüntüde libpamac-aur olduğu gibi:

Tarayıcımızla indirdiğimiz  sıkıştırılmış dosyayı ev dizininde uygun bir yere açıyoruz.

Dosya yöneticimizle açtığımız dizine gidiyoruz, "Uçbirim'i buradan Aç..." (veya muadili neyse) seçeneğinden Uçbirim uygulamamızı (Terminal, Konsole her neyse) açıyoruz.

$ makepkg -sci

komutunu giriyoruz.

* Dilersek indirme, çıkartma ve kurmayı uçbirimden halledebiliriz:

- Paket Ayrıntıları kısmındaki "Git Clone URL:" ile işaret edilen adresi kopyalayabiliriz. Bu durumda Uçbirimden

$ git clone --depth=1 kopyaladığımız adres 

koşuyoruz. Kırmızı kısım kopyaladığımız sonu .git'li adres'tir. Örn:

$ git clone --depth=1 https://aur.archlinux.org/pamac-aur.git

- Paket Eylemleri kısımdaki "Anlık görüntüsünü indir" bağlantısını tarayıcımızdan kopyalayabiliriz:

$ curl -o - kopyaladığımız adres | bsdtar -xf -

Kırmızı kısım kopyaladığımız bağlantının adresidir. Örn:

$ curl -o - https://aur.archlinux.org/cgit/aur.git/snapshot/pamac-aur.tar.gz | bsdtar -xf -

Bu anlatilan iki yöntemle paketi inşa etmek için gerekli talimatnameleri paket adı dizininde oluşturmuş oluyoruz.

$ cd paket adı
$ makepkg -sci

Not: paket adı dizini önceden varsa sorun yaratabilir. Bu durumda ilkönce o dizini silin ve anlatılan iki yöntemden birini kullanın. Örn:

$ rm -r pamac-aur
$ git clone --depth=1 https://aur.archlinux.org/pamac-aur.git
$ cd pamac-aur
$ makepkg -sci

III. Grafik arayüzlü paket yöneticisiyle AUR paketi kurma

Genel olarak pamac, octopi yazılımlarını önermekteyim. İnternet'te sürekli yeni şeyler üretiliyor, dolayısıyla bunlar haricinde uygulamalar mevcut olabilir, onları da dilediğiniz gibi kullanabilirsiniz.

pamac

Archman Linux'ta pamac ön yüklü olarak gelmektedir.

Arch Linux'ta pamac kurulumu için bir önceki bölümde anlatılan yöntemle evvela libpamac-aur ve daha sonra da pamac-aur paketlerini AUR'dan indirip kurun.

pamac-manager uygulamasını (Yazılım  Ekle/Kaldır) çalıştırın.

AUR desteğini etkinleştirin:

Tercihler > Üçüncü Parti > AUR Depoları > AUR desteği etkin yolunu izleyerek desteği etkin değilse etkinleştiriyoruz:

 Artık uygulamanın sol üstte bulunan arama merceğine tıklayarak AUR'dan paket aratabiliriz:

Sonu -bin ile biten paketler uygulamayı kaynak kodundan derlemez, dolayısıyla paket oluşturma ve kurma daha hızlı olur. Dilediğimiz paketin indir seçeneğine tıklıyoruz ve "Uygula" diyoruz:

Çıkan pencerede oluşturulacak paket ve bağımlılıklar liastelenmektedir. Dilersek derleme dosyalarına göz atıp düzenleyebiliriz. "Uygula" diyerek paketimizin oluşturup yüklenmesini bekliyoruz:

octopi

Eğer GTK+ yerine Qt temelli uygulama isterseniz octopi tam size göre. Resmi depolarda bulunmadığı için AUR deposundan alpm_octopi_utils,  qt-sudo ve octopi paketlerini indirip yükleyin. AUR desteği sağlayan araçlardan pacaur, paru, pikaur, trizen, yay en az bir tanesi/dilediklerinizi AUR'dan yükleyin.

octopi uygulamasını çalıştırdıktan sonra Araçlar > Seçenekler > AUR > Octopi'nin kullanması gereken AUR aracını seçin yolunu izleyerek daha önce kurmuş olduğunuz aracı seçin:

"Tamam" dedikten sonra AUR'da aramak için ana ekrandaki üstte yeşil uzaylı kafasına tıklıyoruz.

Arama bölmesine AUR'da aradığımız paket adını yazıyoruz ve Enter tuşuna basıyoruz:

Arama sonuçlarında dilediğimiz paket adına sağ tıklayıp "Yükle" diyoruz:

Daha fazla paketi yüklemek için aynı şekilde yüklemek için işaretleyebiliriz.

Hazır olunca "Uygula" diyoruz:

Uygulama içi uçbirim açılıyor. Önergeleri takip ederek paketimizi kuruyoruz:

İşlem tamamlanınca paket adının yanındaki ikon yeşile dönecektir.

IV. AUR desteği sunan Uçbirim araçlarıyla kurma

Bir önceki bölümde anlatılan araçlardanaraçlardan (pacaur, paru, pikaur, trizen, yay) dilediğinizi AUR'dan yükleyin. Başka araç da deneyebilirsiniz.

yay

AUR'dan yay-bin paketini kurun.

AUR zengin seçenekleri sunar. Aşağıdaki tabloda bazı komutlar kısaca verilmiştir:

Uçbirimde -h, --help seçeneklerinden biriyle koşarak yardım alabilirsiniz. Ayrıca man yay komutunu koşun.

V. Üçüncü taraf depo kullanma

Arch Linux topluluğunun üyelerinin bir kısmı özel depolarında AUR'da yararlı buldukları paketleri inşa edip yayınlamaktadırlar. Bu AUR'dan gelebilecek olası tehlikelerle birlikte ekstra güvenlik zaafiyeti içermektedir. Dolayısıyla böyle deponun kullanılması tamamen kullanıcıların öz seçimidir.

/etc/pacman.conf dosyasında pacman ayarlarıyla beraber depolar da tanımlanmaktadır.
Dikkat! Bu dosyadaki yapacağınız hasar pacman'i işlemsiz hale getirebilir. Dolayısıyla ilkönce yedekleyin:

$ sudo cp /etc/pacman.conf /etc/pacman.conf.yedek

Yedeğinizi geri yüklemek için:

$ sudo mv /etc/pacman.conf.yedek /etc/pacman.conf

koşun

Arch Linux wikisinde Gayrıresmi kullanıcı depoları maddesini inceleyin.

Örnek olarak Chaotic AUR deposunu ekleyelim:

$ sudo pacman-key --recv-key 3056513887B78AEB --keyserver keyserver.ubuntu.com
$ sudo pacman-key --lsign-key 3056513887B78AEB
$ sudo pacman -U 'https://cdn-mirror.chaotic.cx/chaotic-aur/chaotic-keyring.pkg.tar.zst'
$ sudo pacman -U 'https://cdn-mirror.chaotic.cx/chaotic-aur/chaotic-mirrorlist.pkg.tar.zst'
$ cat << EOF | sudo tee --append /etc/pacman.conf

Include = /etc/pacman.d/chaotic-mirrorlist
EOF
$ sudo pacman -Syu

Arch Linux ve Archman OS varsayılan olarak systemd-nspawn yazılımıyla yüklü geldikleri için kullanıma hazır haldedir.

I. Paket oluşturma

Genelde dağıtımlar sisteme iki şekilde yazılım eklerler: hazır derlenmiş yazılımın uygun biçimde paketlenmiş halini uzak sunucudan indirip sisteme açarlar ya da kaynak kodundan bilgisayarda oluşturulan derlenmiş yazılımı sisteme eklerler.

make gibi araçlarla kaynaktan yazılım derlemek meşakkatli ve vakit alan bir uğraştır. Elle çekirek veya sürücü derlemek zorunda kalanlar bunu az çok bilirler. Bu zorluğu aşmak için, yazılımlar arası bağlantıları daha kapsamlı ve sistematik hale getirmek için dağıtım geliştiricileri paket yöneticisi adı verilen yazılımları kullanırlar.

Debian temelli dağıtımlar apt ve dpkg, Redhat temelli dağıtımlar yum, dnf ve rpm kullanırlar. Arch Linux ve bu tabanı kullanan dağıtımlar pacman kullanırlar.

Paketler çeşitli şekilde sıkıştırılır ve içlerine kontrol sağlaması yapmak için çeşitli bilgiler eklenir.

II. Paket oluşturmada temiz ortamın önemi

Paket oluşumunda temiz ortam önemlidir. Derleme esnasında derleme makinasında istemsiz yere farklı yazılımlarla etkileşen paket bileşenleri istenmedik sonuçlara yol açabilir. Sizin oluşturduğunuz paket sizin makinenizde çalışıp diğer cihazlarda soruna yol açabilir. Diyelim ki A yazılımı B, C, D yazılımlarına ihtiyaç duysun. Sizde D yazılımı kurulu olsun, bu durumda B ve C yazılımlarını kurunca A yazılımı çalışabilir durumda olcaktır. Ne var ki D yazılımı kurulu olmayan başka bir makinede B ve C yazılımı kurmak A yazılımını çalışır hale getirmeyecektir.

Bununla beraber güvenlikle ilgili sorunlar ortaya çıkabilir.

Tabi eski derlemelerden ve paket oluşumlarından kalan artıklar eğer temizlenmediyse oluşan paketimizde gereksiz artıklar hatta sorunlara sebep olabilir.

İşte bundan dolayı paket oluşturma ortamı temiz olmalı, yani en temel bileşenlerden oluşmalı.

III. chroot ortamında paket oluşturma

Belirli dizine bir dağıtımın temel bileşenlerini kopyalayalım. Bu dizini kök dizin ayarlayan ortamda (chroot ortamında) paket oluşturabiliriz. İşimiz bittiğinde söz konusu dizini silebiliriz.

IV. konteynır ortamında paket oluşturma

Konteynırlar geleneksel tüm sistemi sanallaştırmaya göre daha hafif ve hızlı oldukları için tercih edilebilirler. Geçen sene Docker hizmetlerine çeşitli kota sınırları getirildi bu da beraberinde yapılabilecek işlere sınırlama getirdi.

qemu, Virtualbox, vmware gibi yazılımlar elbette platformlar arası derleme sağlamak için kullanılabilirler.

Tüm bu chroot ortamı, konteynır ve sanallaştırma tekniğini bir anda sunan yazılım var. Evet systemd'nin nspawn yazılımı.

systemd-nspawn yukarıda sözü geçen kolaylıkları sağlayabilir. --boot seçeneği kullanarak canlı olarak çalıştırabilir, anlık kayıt alabilir, çalışan sanal makineleri kapatıp açabiliriz.

Herşey systemctl ile ayarlandığı için kolayca sistem açılışında istediğimiz makineleri çalışır yapabiliriz.

Paketlemek istediğimiz dağıtımların temel bileşenlerini içeren dizinler oluşturabiliriz.

Örneğin Debian GNU/Linux ve Ubuntu için debootsrap kullanabiliriz:

$ sudo debootstrap --arch=amd64 --variant=minbase stable dizin http://ftp.linux.org.tr/debian/

Arch Linux için paket yapımı:

İlkönce Arch Linux temel bileşenlerimizi bir dizinine yükleyelim:

$ sudo pacstrap -K -c dizin base base-devel

Geleneksel chroot yerine systemd-nspawn kullanacağız:

$ sudo systemd-nspawn -D dizin

Bizi konteynırın root kullanıcısı karşılayacaktır. root kullanıcısının şifresini ayarlayalım:

# passwd
# exit

Şimdi bu dizinden boot edip paket oluşturacak olan paketçi kullanıcımızı ekleyelim:

$ sudo systemd-nspawn -b -D dizin

Sistem çalışınca oluşturduğumuz şifreyle oturumu açıyoruz. Oturum açınca paketçi kullanısını ekliyoruz ve şifresini de belirliyoruz:

# useradd -mUG adm,log,sys,systemd-journal,wheel -s /bin/bash -c "Paketçi Kullanıcı" paketci
# echo "%wheel ALL=(ALL:ALL) ALL" > /etc/sudoers.d/20-wheel
# passwd paketci

Artık hazırız.

# exit

diyerek çıkıyoruz.

Arch Linux için paket oluşturmaya kalktığımızda oluşturduğumuz Arch Linux sanal makineyi çalıştırıp paketci kullanıcımızla oturum açıp paket oluşturabiliriz. Temel sistemimize zarar vermemek için -x ya da --ephemeral ile koşuyoruz:

$ sudo systemd-nspawn -b -x -D dizin

-x veya --ephemeral ile çalıştırılınca dizinimizin geçici kopyası oluşturuluyor. Aşağıdaki örnekte Debian geçici konteynırı çalıştırılmış durumda:

Oluşan kopyaya istediğimiz dosyaları çift taraflı kopyalayabiliriz.

Örneğin AUR'den 7-zip-bin paketini oluşturalım:

$ sudo systemd-nspawn -b -x -D dizin
login: paketci

Açılan kabuk ortamında:

$ sudo pacman -Syu
$ sudo pacman -S git
$ git clone https://aur.archlinux.org/7-zip-bin.git
$ cd 7-zip-bin
$ makepkg -s

Sanal konteynırın içinden oluşan paketimizi kopyalayınca rahatça kapatabiliriz:

$ sudo systemctl poweroff

Ben uçbirimden arka planda çalan radyo dinlemesini severim. Fazla müdahale gerektirmez, ilave pencere vs. gerektirmez.

Varsayılan olarak mpv uygulaması ses oynatırken pencere açmaz. Bu da arka planda rahatça müzik dinlememize olanak sağlar.

$ mpv ses-kaynagı

Uçbirimden başlattığımız uygulamalar uşbirim kapanınca sonlanır. İşte bunu aşmak için nohup komutunu kullanacağız. Aşağıdaki örnekte İskeçe'den yayın yapan Kral FM'i uçbirimden dinleme ayarlanmaktadır:

$ nohup mpv http://onairmediagroup.live24.gr/kralfm100xanthi/listen.pls

 Artık rahatça uçbirimi kapatabiliriz. Radyo yayını arkaplanda oynatılmaya devam edecektir.

Sıkılıp arka plandaki yayını kapatmak istersek görev yöneticisi / uçbirimden bunu sonlandırabiliriz. Uçbirimden sonlandırmak için:

$ ps x | grep mpv
2994 ?        SLl    0:08 mpv http://onairmediagroup.live24.gr/kralfm100xanthi/listen.pls

koşuyoruz.

İşlem kimlliği (PID) 2994 olduğu için bu değeri taşıyan işlemi sonlandıralım:

$ kill -9 2994

 Eğer işlem değeri farketmeksizin sonlandırmak istiyorsak bir uygulamanın tüm işlemlerini sonlandırabiliriz. Bunun için işlem değeri filtrelememize gerek kalmadığı için direk olarak aşağıdaki  komutu girebiliriz:

$ killall -9 mpv

 Herekese keyifli ve bol müzikli çalışmalar dilerim :)

Türkçe'yi veya dilediğimiz başka dilleri destekleyen yazı biçimi ekleyerek açılış esnasında sistem mesajlarını düzgün göstermesini sağlayabiliriz. Eklediğimiz yazı biçimi dosyası .psf, .psfu, .fnt uzantılı olmalıdır, dosya ayrıca .gz biçiminde sıkıştırılmış da olabilir.

Yapmamız gereken:

/etc/vconsole.conf dosyasına yazı biçimi dosyasının adını belirleme:

KEYMAP=trq
FONT=LatArCyrHeb-16+

/etc/mkinitcpio.conf dosyasına consolefont kancasını eklemek:

HOOKS=(base udev autodetect modconf block filesystems keyboard consolefont fsck)

 ve

$ sudo mkinitcpio -P

koşmak.

Özel uçbirim yazı biçimi (font) tercihiniz varsa /usr/share/kbd/consolefonts dizinine yükleyip belirleyebilirsiniz. Ancak yaptığımız değişimler sistem dosyalarıyla çakışmamasına özen göstermeliyiz.

Yöntem tarafımca denenmiştir.

0. Gerekli ortam:

• En son Arch Linux kurulum ISO ortamı
• Sabit diskimizde gerekli alan
• rsync
• squashfs-tools
• git
• libisoburn
• qemu, virtualbox, vmware gibi sanallaştırma yazılımı
• bolca sabır, zaman + kahve

$ işareti normal kullanıcıyı # ise yetkili kullanıcıyı temsil etmektedir.

1. İlkönce çalışma dizinlerimizi oluşturalım:

$ mkdir -p ~/workdir/{iso,myinstall}

2. Güncel Arch Linux ISO ortamını açalım:

$ bsdtar -xf archlinux-2022.10.01-x86_64.iso -C ~/workdir/iso
$ find ~/workdir/iso -type d -exec chmod 0755 {} \;
$ find ~/workdir/iso -type f -exec chmod 0644 {} \;

3. Kurulu sistemimizi çalışma dizinine kopyalayalım:

# rsync -av /* ~/workdir/myinstall --exclude=dev/*  --exclude=home/$USER/* --exclude=media/* --exclude=mnt/* --exclude=proc/* --exclude=sys/* --exclude=tmp/* --exclude=var/cache/pacman/pkg/* --exclude=var/lib/pacman/sync* --exclude=var/tmp/*

4. Çalışma dizinindeki sisteme arch-install-scripts, mkinitcpio-archiso paketlerini kuralım:

# pacman -S arch-install-scripts mkinitcpio-archiso -r ~/workdir/myinstall/

5. Kullanıcı dizinindeki ayar dosyalarını (.config, .cinnamon, .mozilla, .bashrc, .pam_environment, .bash_profile, .xinitrc vs...) ~/workdir/myinstall/home/$USER dizinine kopyalayım.

$ cp -av ~/.{config,cinnamon,mozilla,{ba,z}shrc,pam_environment,{bash_,z}profile,xinitrc} ~/workdir/myinstall/home/$USER

6. ~/workdir/myinstall/etc/mkinitcpio.conf dosyasına archiso ve archiso_loop_mnt kancalarını ekleyelim.

Not: Eğer söz konusu ayar dosyasında udev yerine systemd eklediysek eski haline çevirmeliyiz (systemd silip udev ekliyoruz), archiso malesef systemd ile düzgün çalışmıyor.

7. ISO ortamımız için initramfs dosyasını oluşturalım:

$ sudo ~/workdir/myinstall/usr/bin/arch-chroot ~/workdir/myinstall mkinitcpio -P
$ sudo cp ~/workdir/myinstall/boot/vmlinuz-linux* ~/workdir/myinstall/boot/initramfs-linux*.img ~/workdir/iso/arch/boot/x86_64/
$ sudo rm -f ~/workdir/iso/boot/arch/x86_64/*fallback*

Not: Kullandığımız çekirdeğe(-klere) göre ~/workdir/myinstall/boot dizininde oluşan dosyaların isimleri farklılık gösterebilir (örn. vmlinuz-linux-lts, vmlinuz-linux-zen gibi), bunları ~/workdir/iso/arch/boot/x86_64/ dizinine kopyalayınca önyükleyici ayarlarına düzgün biçimde eklemeliyiz.

8. ISO ortamımız için güncel paket listesini ekleyelim:

$ pacman -Q -r ~/workdir/myinstall > ~/workdir/iso/arch/pkglist.x86_64.txt 

9. Gereksiz dosya ve dizinleri temizleyelim

~/workdir/myinstall dizininde:

• • /var/cache, /var/log, /var/spool, /var/db/sudo/lectured dizinlerinde gereksiz dosyaları siler ya da içeriğini sıfırlayabiliriz.
  • /home dizininde diğer yerel kullanıcılara ait dizinleri silmeliyiz:

$ sudo ~/workdir/myinstall/usr/bin/arch-chroot ~/workdir/myinstall userdel -fr kullanici

• • /etc dizininde kişisel verileri silmeliyiz (örn. Ağ şifreleri), gereksiz systemd servislerini devre dışı bırakmalıyız.
  • /etc/fstab dosyasını sıfırlamalıyız, varsa /etc/crypttab silmeliyiz:

# truncate -s 0 ~/workdir/myinstall/etc/fstab

• • /boot dizininin içeriğini silmeliyiz:

# rm -rfv ~/workdir/myinstall/boot/*

~/workdir/iso dizininde eski önyükleyici yapılandırmalarını kaldırmalıyız:

$ rm -rfv ~/workdir/iso/{syslinux,EFI,arch/grubenv}

10. Sistem airootfs imajı ve sağlama dosyası oluşturma:

$ rm ~/workdir/iso/arch/x86_64/airootfs.*
$ sudo mksquashfs ~/workdir/myinstall ~/workdir/iso/arch/x86_64/airootfs.sfs -b 1M -comp xz -Xbcj x86 -Xdict-size 1M
$ cd ~/workdir/iso/arch/x86_64/
$ sha512sum airootfs.sfs > airootfs.sha512 

11. ~/workdir/iso dizini erişimleri ayarlama:

$ sudo find ~/workdir/iso -exec chown $USER:$USER {} \;
$ sudo find ~/workdir/iso -type d -exec chmod 0755 {} \;
$ sudo find ~/workdir/iso -type f -exec chmod 0644 {} \;

12. Önyükleyici kurma ve ayarlama:

git clone https://github.com/limine-bootloader/limine.git --branch=v4.x-branch-binary --depth=1 ~/workdir/limine-bin
cp ~/workdir/limine-bin/limine*{sys,bin} ~/workdir/iso
cat << EOF > ~/workdir/iso/limine.cfg
DEFAULT_ENTRY=1
TIMEOUT=30
VERBOSE=yes
INTERFACE_BRANDING=My Custom Arch ISO
INTERFACE_BRANDING_COLOUR=2
TERM_BACKGROUND=88000000
:Custom Arch ISO
    COMMENT=Boot custom Archiso
    PROTOCOL=linux
    KERNEL_PATH=boot:///arch/boot/x86_64/vmlinuz-linux
    MODULE_PATH=boot:///arch/boot/intel-ucode.img
    MODULE_PATH=boot:///arch/boot/x86_64/initramfs-linux.img
    CMDLINE=archisobasedir=arch archisolabel=CUSTOMISO
:UEFI shell (UEFI only)
    COMMENT=Run UEFI shell
    PROTOCOL=chainload
    IMAGE_PATH=boot:///shellx64.efi
:Boot next
    COMMENT=Boot next available boot option
    PROTOCOL=chainload_next
EOF

Farklı çekirdekler için yeni girdiler ekleyebilir veya mevcut olanı düzenleyebilirsiniz.

Not: limine önyükleyicisi 4 GiB ve üzeri ISO dosyalarını çalıştıramaz.

13. ISO kalıbı oluşturma:

$ xorriso -as mkisofs -eltorito-boot limine-cd.bin -no-emul-boot -boot-load-size 4 -boot-info-table --efi-boot limine-cd-efi.bin -iso-level 3 -full-iso9660-filenames -joliet -joliet-long -rational-rock -volid CUSTOMISO -output ~/workdir/mycustom.iso ~/workdir/iso

Çalışma dizininde mycustom.iso oluştulunca, sanallaştırma yazılımıyla test edebiliriz. İşlem başarıyla bittiğinde ISO dosyamızı taşıyıp çalışma dizini ~/workdir komple kaldırabiliriz:

$ sudo rm -rf ~/workdir

Aşağıdaki işlemleri root olarak veya sudo ile yetki alarak yapmalısınız.

makine yani bilgisayar adını değiştirmek için:

/etc/hostname dosyasını metin editörü ile açın ve kurulumda oluşturduğunuz ESKİ-BİLGİSAYAR adının yerine YENİ-BİLGİSAYAR adını girin ve kaydedip kapatın

/etc/hosts dosyasını metin editörü ile açın ve kurulumda oluşturduğunuz ESKİ-BİLGİSAYAR adını bulup yerine YENİ-BİLGİSAYAR adını girin ve kaydedip kapatın

kullanıcı yani user adını değiştirmek için:

/etc/passwd dosyasını metin editörü ile açın ve kurulumda oluşturduğunuz ESKİ-KULLANICI adlarının tamamını bulup YENİ-KULLANICI adı ile değiştirin ve kaydedip kapatın

/etc/shadow dosyasını metin editörü ile açın ve kurulumda oluşturduğunuz ESKİ-KULLANICI adlarının tamamını bulup YENİ-KULLANICI adı ile değiştirin ve kaydedip kapatın

/etc/group dosyasını metin editörü ile açın ve kurulumda oluşturduğunuz ESKİ-KULLANICI adlarının tamamını bulup YENİ-KULLANICI adı ile değiştirin ve kaydedip kapatın

son olarak eski kullanıcı dizinini yeni kullanıcı dizinine aşağıdaki gibi dönüştürün:

mv /home/eski-kulanıcı /home/yeni-kullanıcı

işlem tamamlanınca bilgisayarınızı yeniden başlatın. Makine adınız ve kullanıcı adınız değişmiş olacaktır. Dilerseniz ikisini dilerseniz birini değiştirmek sizin tercihinize kalmış.

Not: Yeni başlayanlar için hatırlatma girelim. Yukarıda belirtmiş olduğumuz Eski kullanıcı; kurulumda oluşturduğunuz kullanıcı adınızdır. Yeni Kullanıcı; değiştirmek istediğiniz yeni tanımlayacağınız kullanıcı adıdır.

Öncelikle bluetooth servisinin etkin olup olmadığına bir gözatalım:

sudo systemctl status bluetooth

Kontrol ettikten sonra bluetooth servisi devre dışı (inactive) ise etkinleştirelim:

sudo systemctl enable bluetooth

Yukarıda bluetooth servisimiz etkinleşti, kullanmaya başlamak için bilgisayarımızı yeniden başlatmamız lazım. Eğer bilgisayarınızı başlatmadan çalıştırmak isterseniz servisi elle çalıştırın:

sudo systemctl start bluetooth

Artık bluetooth servisiniz çalışır durumdadır. Uygulamanızı açıp kontrol edebilirsiniz. Aşağıdaki gibi çevredeki aygıtları görebilirsiniz. Bu işlemleri tekrar etmeniz gerekmez, servisimiz etkin. Sorun yaşarsanız foruma başlık açabilirsiniz.

cvt 1440 900 75

# 1440x900 74.98 Hz (CVT 1.30MA) hsync: 70.64 kHz; pclk: 136.75 MHz
Modeline "1440x900_75.00"  136.75  1440 1536 1688 1936  900 903 909 942 -hsync +vsync

xrandr | grep -e " connected " | sed -e "s/(+) connected.*/1/" 

sudo pcmanfm /etc/X11/xorg.conf.d 

Pacman Nedir?

Pacman paket yöneticisi, Arch Linux'un ayırt edici özelliklerinden biridir. Basit bir ikili paket formatını, kullanımı kolay bir derleme sistemiyle birleştirir. Pacman paket yönetiminin amacı, paketleri ister resmi depolardan isterse kullanıcının kendi inşa etiiği veya bağımsız olarak indirdiği yerel paketler olsun kolayca yüklenmesini, kaldırılmasını ve yönetilmesini sağlamaktır.

Pacman, paket listelerini ana sunucu ile senkronize ederek sistemi güncel tutar. Bu sunucu/istemci modeli aynı zamanda kullanıcının gerekli tüm bağımlılıkları içeren basit bir komutla paketleri indirmesini/yüklemesini sağlar.

Pacman, C programlama dilinde yazılmıştır ve paketleme için tar tar.zst formatını kullanır.

Not: Pacman paketi makepkg ve vercmp gibi araçlar içerir. pactree ve checkupdates gibi diğer faydalı araçlar  pacman-contrib üzerinde bulunur (eskiden pacman'in bir parçasıydı)

1. Pacman Kullanımı:

Aşağıdaki veriler, pacman'ın gerçekleştirebileceği işlemlerin sadece küçük bir örneğidir. Daha fazlasını okumak için, pacman ( 8 )'e bakın.
İpucu: Daha önce diğer Linux dağıtımlarını kullananlar için yararlı bir Pacman Rosetta makalesi var.

1.1 Paket Yükleme
Not:
* Paketler genellikle uygulamaya ek işlevler sağlayan bağımlılıklara sahiptir ancak bazı paketler zorunlu olmayan isteğe bağlı bağımlılıklara sahiptir. Bir paketi kurarken, pacman bir paketin isteğe bağlı bağımlılıklarını listeler, ancak pacman.log raporunda bulunmazlar. Bir paketin isteğe bağlı bağımlılıklarını görüntülemek için #Querying package databases komutunu kullanın.

* Yalnızca başka bir paketin (isteğe bağlı olarak) bağımlılığını gerektiren bir paket yüklerken (yani, açıkça belirtmeniz gerekmez), --asdeps seçeneğini kullanmanız önerilir. Ayrıntılar için #Kurulum prosedürü bölümüne bakın.

Uyarı:
Arch linuxa paketleri kurarken, sistemi yükseltmeden paket listesini yenilemekten kaçının (örneğin, bir paket artık resmi depolarda bulunmadığında). Uygulamada, bağımlılık sorunlarına yol açabileceğinden, pacman -Syu paket_adı yerine pacman -Sy paket_adı komutunu çalıştırmayın. Bkz. Sistem bakımı # Kısmi güncellemeler desteklenmiyor ve BBS#89328.

1.1.1 Belirli paketleri yükleme
Tek bir paket veya bağımlılıklar dahil bir paket listesi kurmak için aşağıdaki komutu verin:

# pacman -S paket_adı1 paket_adı2 ...

Regex içeren bir paket listesi kurmak için (bu forum başlığına bakınız):

# pacman -S $(pacman -Ssq package_regex)

Bazen bir paketin farklı depolarda birden fazla sürümü vardır (örneğin, ekstra ve test). Bu örnekteki sürümü ek depodan yüklemek için, depo adının önünde tanımlanması gerekir:

# pacman -S extra/paket_adı

Adlarında benzerlik paylaşan birkaç paket kurmak için küme ayracı genişletme kullanabilirsiniz. Örneğin:

# pacman -S plasma-{desktop,mediacenter,nm}

Bu, ihtiyaç duyulan birçok seviyeye genişletilebilir:

# pacman -S plasma-{workspace{,-wallpapers},pa}

gibi

1.1.2 Paket gruplarını yükleme
Bazı paketler, hepsi aynı anda kurulabilen bir paket grubuna aittir. Örneğin, şöyle bir komut verip grubun hepsini kurabilirsiniz:

# pacman -S gnome

Sizden yüklemek istediğiniz gnome  grubundan paketleri seçmenizi isteyecektir.
Bazen bir paket grubu çok miktarda paket içerecektir ve yalnızca birkaç tanesini kurmak istediğiniz veya kurmak istemediğiniz olabilir. İstemediğiniz numaralar dışındaki tüm sayıları girmek zorunda kalmak yerine, aşağıdaki sözdizimine sahip paketleri veya paket aralıklarını seçmek veya hariç tutmak daha uygun olur:

Enter a selection (default=all): 1-10 15

kurulum için 1 ila 10 ve 15 arasındaki paketleri seçecektir, ya da:

Enter a selection (default=all): ^5-8 ^2

kurulum için 5 ila 8 ve 2 dışındaki tüm paketleri seçecektir.

Hangi paketlerin gnome grubuna ait olduğunu görmek için şunu çalıştırın:

# pacman -Sg gnome

Ayrıca hangi paket gruplarının uygun olduğunu görmek için https://www.archlinux.org/groups/ adresini ziyaret edin.
Not: Listede bir paket sisteme zaten yüklüyse, güncel olsa bile yeniden yüklenir. Bu davranış, --needed seçeneği ile geçersiz kılınabilir

1.2 Paketleri kaldırma
Tek bir paketi kaldırmak için bağımlılıklarının tümünü kurulu bırakın:

# pacman -R paket_adı

Bir paketi ve kurulu diğer paketlerin gerektirmediği bağımlılıkları kaldırmak için:

# pacman -Rs paket_adı

Bir paketi, bağımlılıklarını ve hedef pakete bağlı tüm paketleri kaldırmak için:
Uyarı: Bu işlem özyinelemelidir ve potansiyel olarak ihtiyaç duyulan birçok paketi kaldırabileceğinden dikkatli kullanılmalıdır.

# pacman -Rsc paket_adı

Başka bir paketin gerektirdiği bir paketi, bağımlı paketi kaldırmadan kaldırmak için:
Uyarı: Aşağıdaki işlem bir sistemi kırabilir ve bundan kaçınılmalıdır. Bkz. Sistem bakımı #Bazı pacman komutlarından kaçının.

# pacman -Rdd paket_adı

Pacman, bazı uygulamaları kaldırırken önemli konfigürasyon dosyalarını kaydeder ve bunları şu uzantıyla adlandırır: .pacsave. Bu yedekleme dosyalarının oluşturulmasını önlemek için -n seçeneğini kullanın:

# pacman -Rn paket_adı

Not: Pacman, uygulamanın kendisinin oluşturduğu konfigürasyonları kaldırmaz (örneğin, ev dizinindeki klasördeki "dotfiles" nokta ile başlayan dizinler veya dosyalar).

1.3 Paketleri yükseltme
Uyarı:
* Kullanıcıların, sistemlerini düzenli olarak güncellemek ve aşağıdaki komutu görmeden kör çalıştırmamak için Sistem bakımı # Sistem yükseltmesi bölümündeki yönlendirmeleri takip etmeleri gerekir.
* Arch yalnızca tam sistem yükseltmelerini destekler. Detaylar için bkz. Sistem bakımı # Kısmi güncellemeler desteklenmiyor ve #Kurulum paketleri bölümü.

Pacman sistemdeki tüm paketleri tek bir komutla güncelleyebilir. Sistemin ne kadar güncel olduğuna bağlı olarak bu işlem biraz zaman alabilir. Aşağıdaki komut, depo veritabanlarını senkronize eder ve yapılandırılmış depolarda bulunmayan "yerel" paketleri hariç olmak üzere, sistemin paketlerini günceller:

# pacman -Syu

1.4 Paket veritabanlarını sorgulama
Pacman, yerel paket veritabanını -Q bayrağıyla, senkronizasyon veritabanını -S bayrağıyla ve dosya veritabanını -F bayrağıyla sorgular. Her bayrağın ilgili alt önerileri için pacman -Q --help , pacman -S --help ve pacman -F --help bölümüne bakınız.

Pacman veritabanındaki paketleri arayabilir, hem paket adlarını hem de açıklamalarını arayabilir:

$ pacman -Ss girdi1 girdi2 ...

Bazen, -s'in yerleşik GNİ'si (Genişletilmiş Normal İfadeler) çok fazla istenmeyen sonuçlara neden olabilir, bu nedenle yalnızca paket adıyla eşleşmesi sınırlandırılmalıdır; açıklama veya başka bir alan değil:

$ pacman -Ss '^vim-'

Zaten kurulu paketleri aramak için:

$ pacman -Qs girdi1 girdi2 ...

Uzak dosyalarda paket dosya adlarını aramak için:

$ pacman -Fs girdi1 girdi2 ...

Belirli bir paket hakkında kapsamlı bilgi görüntülemek için:

$ pacman -Si paket_adı

Yerel olarak kurulan paketler için:

$ pacman -Qi paket_adı

İki -i bayrağı geçmek aynı zamanda yedekleme dosyalarının listesini ve değişiklik durumlarını da gösterir:

$ pacman -Qii paket_adı

Paket tarafından yüklenen dosyaların listesini almak için:

$ pacman -Ql paket_adı

Uzak bir paket tarafından yüklenen dosyaların listesini almak için:

$ pacman -Fl paket_adı

Bir paket tarafından yüklenen dosyaların varlığını doğrulamak için:

$ pacman -Qk paket_adı

-k bayrağını iki kere geçmek daha kapsamlı bir kontrol yapacaktır.

Dosya sistemindeki bir dosyanın hangi pakete ait olduğunu bilmek için veritabanını sorgulamak için:

$ pacman -Qo /dosya/yolu/dosya_adı

Bir dosyanın hangi uzak pakete ait olduğunu bilmek için veritabanını sorgulamak için:

$ pacman -Fo /dosya/yolu/dosya_adı

Artık bağımlılık olarak gerekmeyen tüm paketleri listelemek için (sahipsizler):

$ pacman -Qdt

İpucu: Yukarıdaki komutu, bir işlemin artık bir paket sahipsiz kalması durumunda bilgilendirilmek üzere bir işlem sonrası kancaya ekleyin. Bir paket depodan atıldığında, bir paket bırakıldığında yerel bir kurulumda yetim kaldığı için bu durum bildirilmek için kullanışlıdır (açıkça kurulmadıkça). Hiçbir yetişme bulunmadığında "komut yürütülemedi" hatalarını önlemek için, kancanızda Exec için aşağıdaki komutu kullanın:

/usr/bin/bash -c "/usr/bin/pacman -Qtd || /usr/bin/echo '=> None found.'"

Açıkça kurulmuş ve bağımlılık gerektirmeyen bütün paketleri listelemek için:

$ pacman -Qet

Daha fazla örnek için bkz. Pacman / İpuçları ve püf noktaları.

1.4.1 Pactree
Not: Pactree artık pacman paketinin bir parçası değil. Bunun yerine pacman-contrib te bulunabilir.

Bir paketin bağımlılık ağacını görüntülemek için:

$ pactree paket_adı

Bir paketin bağımlı ağacını görüntülemek için, -r tersini bayrakla pactree'ye geçin ya da pkgtools AUR'dan whoneeds kullanın.

1.4.2 Veritabanı yapısı
Pacman veritabanları normalde /var/lib/pacman/sync konumunda bulunur. /etc/pacman.conf dosyasında belirtilen her depo için orada bulunan ilgili bir veritabanı dosyası olacaktır. Veritabanı dosyaları, her paket için bir dizin içeren, örneğin, which paket için tar-gzip'li arşivlerdir:

% tree which-2.20-6 
which-2.20-6
|-- depends
`-- desc

Bağımlı dosya, bu paketin dayandığı paketleri listeler; bunun yerine, dosya boyutu ve MD5 karması gibi paketin bir açıklaması vardır.

1.5 Paket önbelleğini temizleme
Pacman indirilen paketlerini /var/cache/pacman/pkg/ dizininde saklar ve eski veya kaldırılmış sürümleri otomatik olarak kaldırmaz. Bunun bazı avantajları vardır:
1- Arch Linux Arşivi başka bir yöntemle önceki sürümü geri almaya gerek kalmadan bir paketi düşürmeyi sağlar.
2- Kaldırılan bir paket, depodan yeni bir yükleme gerektirmeden doğrudan önbellek klasöründen kolayca yeniden yüklenebilir.

Bununla birlikte, klasörün süresiz boyutta büyümesini önlemek için kaseti düzenli aralıklarla temizlemek gerekir.
Pacman-contrib paketi içinde sağlanan paccache betiği, en son sürüm 3 dışında, yüklü ve kaldırılmış paketlerin önbelleğe alınmış sürümlerini varsayılan olarak siler:

# paccache -r

Kullanılmayan paketleri haftalık olarak atmak için paccache.timer'i etkinleştirin ve başlatın.
İpucu: Her pacman işleminden sonra bunu otomatik olarak çalıştırmak için #Hooks oluşturabilirsiniz, örneklere bakın.
Ayrıca kaç yeni sürüme sahip olmak istediğinizi de tanımlayabilirsiniz. Yalnızca bir geçmiş sürümü kullanmak için şunları kullanın:

# paccache -rk1

Paccache eylemini kaldırılan paketlerle sınırlandırmak için u anahtarını ekleyin. Örneğin, kaldırılan paketlerin önbelleğe alınmış sürümlerinin tümünü kaldırmak için aşağıdakileri kullanın:

# paccache -ruk0

daha fazla seçenek için paccache -h komutunun çıktısına bakabilirsiniz.

Pacman ayrıca önbellek ve artık veritabanı dosyalarını artık /etc/pacman.conf yapılandırma dosyasında listelenmeyen havuzlardan temizlemeye yarayan bazı dahili seçeneklere sahiptir. Bununla birlikte pacman, geçmiş sürümlerin çoğunda kalma imkanı sunmaz ve bu nedenle paccache varsayılan seçeneklerinden daha agresiftir.

Şu anda yüklü olmayan tüm önbelleğe alınmış paketleri ve kullanılmayan eşitleme veritabanını kaldırmak için aşağıdakileri komuları çalıştırın:

# pacman -Sc

Tüm dosyaları önbellekten kaldırmak için iki kez onay verin, bu en agresif yaklaşımdır ve önbellek klasöründe hiçbir şey bırakmaz:

# pacman -Scc

Uyarı: Disk alanını boşaltmak zorunda olmadığınız sürece, yüklü paketlerin tüm geçmiş sürümlerinin ve kaldırılmış paketlerin tümünü önbellekten silmekten kaçınmanızda fayda var. Bu, paketleri tekrar indirmeden düşürmeyi veya yeniden yüklemeyi önleyecektir.
pkgcacheclean ve pacleaner, ile önbelleği temizlemek için iki alternatif mevcuttur ve bunlar AUR depolarında bulunur.

1.6 Ek komutlar
Bir paketi kurmadan indirebilirsiniz:

# pacman -Sw paket_adı

Uzak bir depodan olmayan bir 'yerel' paket kurun (ör. Paket AUR'dan):

# pacman -U /dosya/yolu/paket/paket_adı-sürümü.pkg.tar.zst

Yerel paketin bir kopyasını pacman’ın önbelleğinde tutmak için, aşağıdakileri kullanın:

# pacman -U file:///dosya/yolu/paket/paket_adı-sürümü.pkg.tar.zst

Bir 'uzak' paket kurun (pacman'ın yapılandırma dosyalarında belirtilen bir depodan değil):

# pacman -U http://www.example.com/repo/paket_adı-sürümü.pkg.tar.zst

-S, -U ve -R eylemlerini engellemek için -p kullanılabilir.
Pacman her zaman kurulacak veya kaldırılacak paketleri listeler ve harekete geçmeden önce izin ister.

1.7 Kurulum nedeni
Pacman veri tabanı, kurulu paketleri neden kurulduğuna göre iki grupta ayırır:
* Doğrudan yüklenenler: Genel olarak pacman -S veya -U komutu ile kurulumuş paketler;
* Bağımlılıklar: Hiçbir zaman (genel olarak) bir pacman kurulum komutu ile kurulmamış olmasına rağmen, açıkça kurulmuş bir başka paketin gereksinim duyduğu ve kısmen istem dışı ama mecburen kurulmuş paketler.

Bir paketi kurarken, kurulum nedenini aşağıdakilere bağlı kalmaya zorlamak mümkündür:

# pacman -S --asdeps paket_adı

İpucu: --asdeps ile isteğe bağlı bağımlılıkları ve sahipsiz bağımlılık paketlerini kaldırırsanız, pacman'in artık isteğe bağlı bağımlılıkları da kaldıracağını kabul etmiş olursunuz. Bu diğer paketlerin çalışmasını da olumsuz etkileyebilir.

Bir paketi yeniden yüklerken olsa da, geçerli yükleme nedeni varsayılan olarak korunur.
Doğrudan kurulmuş paketlerin listesi pacman -Qe ile gösterilebilirken, bağımlılıkların tamamlayıcı listesi pacman -Qd ile gösterilebilir.

Önceden kurulu bir paketin yükleme nedenini değiştirmek için aşağıdakileri çalıştırın:

# pacman -D --asdeps paket_adı

Ters işlemi yapmak için --asexplicit kullanın.
Not: pacman -Syu paket_adı ve --asdeps gibi, yükseltme yaparken --asdeps ve --asexplicit seçeneklerinin kullanması önerilmez.

1.8 Belirli bir dosyayı içeren bir paketi arayın
Dosya veritabanını senkronize et:

# pacman -Fy

Bir dosyayı içeren bir paket arayın, örneğin:

$ pacman -Fs pacman
core/pacman 5.0.1-4
    usr/bin/pacman
    usr/share/bash-completion/completions/pacman
extra/xscreensaver 5.36-1
    usr/lib/xscreensaver/pacman

İpucu: Dosya veritabanını düzenli olarak senkronize etmek için bir cron işi veya sistem zamanlayıcısı ayarlayabilirsiniz.
Gelişmiş işlevsellik için, tüm dosyaları ve ilişkili paketlerini içeren ayrı bir veritabanı kullanan pkgfile dosyasını yükleyin.